Vacxin cho tâm hồn – Giá trị sống của con người

Gốc rễ sinh hoa trái. Muốn thay đổi hoa trái phải thay đổi từ gốc. Nếu bạn trồng hạt giống loại chua thì không thể chặt cành để mong muốn có loại quả ngọt hơn. Giáo dục nhân cách, giá trị sống là gốc rễ, rất cần được ưu tiên và quan tâm đúng mức.

Giá trị sống - đời sống tinh thần

Tại sao cần giáo dục giá trị sống, giáo dục đạo đức và lối sống?

Tôi nhận thấy rằng, giáo dục của ta hiện nay như cái nồi lẩu thập cẩm. Tức là món gì cũng có nhưng không có món đặc sản. Tôi cho rằng, giáo dục nhân cách và lối sống cần phải chọn là món đặc sản. Bởi vì, nó quá cấp bách và đáng báo động trong giai đoạn hiện nay.

Bất kỳ đất nước và dân tộc nào, nhân cách luôn là cốt lõi. Từ muôn đời xưa, những nhà tư tưởng lớn là những người có cách sống hướng đến chân, thiện, mỹ. Chữ TÂM phải được xem trọng hơn chữ TÀI.

“Chữ TÂM kia mới bằng ba chữ TÀI” – Nguyễn Du

Sự thiếu hụt về tri thức có thể bù bằng nhân cách. Nhưng sự thiếu hụt về nhân cách sẽ không thể lấy gì bù đắp. “Nhân chi sơ, tính bổn thiện”. Trong mỗi con người luôn có những hạt giống thiện lành. Chúng mình chỉ cần chăm sóc và tưới tẩm mỗi ngày thì cỏ dại đâu có điều kiện lấn át.

Giá trị sống là gì? 

Phẩm giá, nhân cách, đạo đức, niềm tin… là những cách gọi khác nhau của GIÁ TRỊ SỐNG. Giá trị sống (hay giá trị cuộc sống) được coi là những điều chúng ta cho là quý giá, là quan trọng, là có ý nghĩa đối với cuộc sống của mỗi người. Giá trị sống bao gồm các tính từ như tử tế, trung thực, trách nhiệm, tự trọng, tôn trọng…

Unesco chọn ra 12 giá trị sống có tính phổ quát của nhân loại gồm: Hoà bình, yêu thương, tôn trọng, trung thực, khoan dung, khiêm tốn, hợp tác, hạnh phúc, trách nhiệm, giản dị, tự do, đoàn kết (xem thêm bài dưới cmt đầu tiên).

Khi bạn đi làm, sẽ thấy bảng giá trị cốt lõi của doanh nghiệp. Nó là giá trị sống của người sáng lập (hoặc copy đâu đó). Nếu người sáng lập thật sự sống và làm việc theo bảng giá trị cốt lõi thì nó là nền tảng cho văn hoá doanh nghiệp.

Cách đây 3 năm, tôi đi học chuyên sâu lớp Giá trị cuộc sống với 3 hạt giống YÊU THƯƠNG – TRÁCH NHIỆM – PHỤNG SỰ trong vòng 2 ngày. Tôi đảm bảo, bạn chỉ cần sống và làm việc thật sự theo 3 hạt giống này thôi thì cuộc đời đã khác.

Tóm lại, muốn thay đổi hành vi (hoa trái) phải thay đổi từ gốc rễ (hệ giá trị sống). Chúng mình cần học và sống với nó cả cuộc đời. Bởi vậy, đừng mong dạy con chỉ trong 1 ngày 1 bữa là xong!

Giáo dục phải chạm đến trái tim

Làm thế nào để giáo dục nhân cách, lối sống? 

Muốn tiêm vacxin phòng ngừa các loại dịch bệnh cho con, chỉ cần đến trung tâm y tế hoặc bệnh viện theo dạng tiêm chủng mở rộng hoặc tiêm chủng dịch vụ. Có loại thuốc tiêm 1 lần, có loại phải nhắc lại nhiều lần.

Câu hỏi đặt ra: Tiêm vacxin cho tâm hồn như thế nào?

Các nước phát triển luôn có chương trình đào tạo xuyên suốt các cấp học. Ví dụ: Nhật Bản có chương trình giáo dục đạo đức từ mầm non đến đại học. Thậm chí, doanh nhân cũng học lớp đạo đức kinh doanh.

“Đã đến lúc phải rung lên hồi chuông báo động về vấn đề giáo dục nhân cách. Trên thế giới, triết lý giáo dục phổ biến là dạy và học để làm người. Chỉ khi biết “làm người”, nghĩa là có nhân tính, thì mới có thể có cái khác, còn nếu không gây tai họa cho xã hội hoặc chẳng làm được gì cả…”

Nguyên Phó Chủ tịch nước, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thị Bình đã nhấn mạnh như vậy trong bài tham luận “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục: Sợi chỉ đỏ là phát triển nhân cách người học” gửi tới Hội thảo khoa học 70 năm sư phạm Việt Nam – Đổi mới và phát triển tổ chức sáng ngày 21/12/2016 tại Hà Nội.

Theo tôi, để tiêm vacxin tâm hồn (cách gọi vui của giáo dục nhân cách sống) cho con, cha mẹ thực hiện các cách hiệu quả sau:

1- Dạy con tư duy nhân quả

Mọi thứ xảy ra đều có nguyên nhân của nó. Việc này xảy ra do một hoặc nhiều việc trước đã xảy ra.
Trẻ 3 tuổi đã có thể hiểu nhân quả cơ bản trong các tình huống thực tế.
Ví dụ:
Nếu con làm nước chảy ra sàn nhà thì con bị chơn té.
Nếu con không chịu ăn thì tối con bị đói
Nếu con ngủ dạy muộn thì con đến trường trễ.

2- Làm gương cho con (children see, children do)

Với trẻ con, không cần nói nhiều, không cần quát nhiều. Cứ làm con sẽ thấy và làm theo.
Với trẻ con, người lớn chỉ cần tạo môi trường, trẻ sẽ vừa học vừa chơi.

3- Dạy con qua văn thơ, bài hát, âm nhạc

Âm nhạc và lời ca tiếng hát là cách đi vào lòng người dễ dàng nhất.

4- Dạy con qua kể chuyện

Chọn lọc truyện cổ tích về tình yêu quê hương, đất nước và con người (chú ý, cổ tích Việt Nam có nhiều câu chuyện không nên dạy trẻ!)
Chọn lọc các câu chuyện của các bậc vĩ nhân.

5- Dạy con qua sách

Rèn cho con thói quen đọc sách. Kho tàng tri thức, tinh hoa của nhân loại nằm trong sách chứ ở đâu!

TẤT CẢ 5 CÁCH TRÊN ĐỀU GẮN VỚI TÌNH HUỐNG THỰC TẾ CUỘC SỐNG, ĐỪNG SÁCH VỞ GIÁO ĐIỀU. DẠY CON SỞ HỮU HÀNH VI CHỨ KHÔNG PHẢI DẠY THUỘC LÒNG!

Ai chịu trách nhiệm chính giáo dục nhân cách và lối sống cho các con?

Thầy tôi nói: Khi nào người ta gặp nhau hỏi thăm “dạo này trí tuệ và đạo đức thế nào?”. Khi đó, xã hội sẽ thay đổi nhanh.

Vui vậy thôi! Vấn đề đạo đức hiện nay rất nóng. Quốc hội và các nhà giáo dục bàn tới bàn lui nhưng chưa thông suốt😂 10 năm trồng cây, 100 năm trồng người mà!

Xã hội đầy rẫy năng lượng tiêu cực, càng ngày càng khủng khiếp hơn. Ai hiểu cái gốc vấn đề sẽ không cảm thấy giật mình?

Gia đình là tế bào của xã hội. Tế bào mạnh khỏe và được tiêm vacxin tâm hồn thì lo gì nhiễm tiêu cực đúng không?

Quay lại 3 chữ W (Who – When – Where):

– Cha mẹ chịu trách nhiệm chính dạy con về giá trị sống, cách sống.
– Cha mẹ làm gương bằng cách sống tốt
– Cha mẹ dạy mọi lúc, mọi nơi và bất kỳ đâu
– Cha mẹ bình an, thầy cô bình an. Và cùng nhau dạy trẻ thì 20-30 năm nữa thế hệ sẽ khác.

Thời điểm tuyệt vời nhất: Khi con lên giường ngủ, hãy thủ thỉ tích cực cùng con trong vòng 10 phút.

Năm học 2019-2020, ngành giáo dục ưu tiên “DẠY NGƯỜI”, dạy đạo đức, lối sống, giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh. Tuyên bố là vậy! Tuy nhiên, làm sao có thể thay đổi ngay hệ thống chương trình giảng dạy?

Gia đình là nơi trẻ hình thành nền tảng nhân cách trong những năm đầu đời. Đặc biệt giai đoạn từ 3 đến 6 tuổi. Cha mẹ là người Thầy đầu tiên và tốt nhất của con. Tôi cho rằng: cha mẹ là người chịu trách nhiệm chính dạy đạo đức và lối sống cho các con.

Thay lời kết: Thay đổi bắt đầu từ chính mình, từ gia đình mình. Gia đình là tế bào của xã hội, giáo dục gia đình cần được ưu tiên hơn bao giờ hết.

Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ để nhiều cha mẹ cùng đọc và dạy con tại nhà tốt hơn. Việc tốt đấy!

Cảm ơn, cảm ơn, cảm ơn.

Lê Thanh Trông

Người đồng hành cùng cha mẹ và kể câu chuyện giáo dục gia đình